Zapalenie ucha jest jedną z najczęściej występujących dolegliwości narządu słuchu. Choroba ta bywa także wyjątkowo bolesna. U jej podłoża najczęściej leży infekcja wirusowa, rzadziej bakteryjna czy grzybicza. Drobnoustroje dostają się często do ucha z wodą, podczas kąpieli w basenie czy innym zbiorniku wodnym. Inną drogą zakażenia jest kanał łączący gardło z uchem środkowym. Zdarza się, że po przebyciu infekcji górnych dróg oddechowych mikroby przedostają się właśnie tym kanałem do jamy ucha środkowego.

Jak rozpoznać chorobę?

Do typowych objawów zapalenia ucha zalicza się ból, który często jest bardzo silny, pulsujący oraz nasilający się nocą. W bardziej zaawansowanych stadiach choroby pojawiają się także objawy bardziej ogólne takie jak gorączka oraz wysięk z ucha. Nasilenie się objawów jest typowe dla ostrego zapalenia ucha natomiast powolna ich eskalacja występuje przy przewlekłym zapaleniu ucha. Dość specyficznym objawem zapalenia ucha jest opuchlizna i związane z nią uczucie zatkanego ucha. U niektórych pacjentów wszystkie te objawy występują jednocześnie u innych tylko część z nich. Nasilenie objawów także jest zróżnicowane u poszczególnych pacjentów.

Podstawowe objawy świadczące o zapaleniu ucha to:

  • ból;
  • opuchlizna i uczucie zapchanego ucha;
  • gorączka;
  • wysięk z kanału słuchowego.
zdjęcie otoskopu

Otoskop – przyrząd bo badania ucha

Lekarz dzięki badaniu ucha specjalnym przyrządem zwanym otoskopem może ocenić czy stan zapalny występuje w uchu środkowym czy w przewodzie słuchowym. Badanie to jest bezbolesne i umożliwia postawienie prawidłowej diagnozy.

Sposoby leczenia zapalenia ucha

Schorzenie to leczone jest zazwyczaj poprzez podawanie antybiotyków oraz środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. W przypadku wystąpienia nasilonych objawów ogólnych takich jak gorączka stosowane są także leki przeciwgorączkowe. Bardzo nieliczne przypadki zapalenia ucha wymagają interwencji chirurgicznej zwanej paracentezą. Co ciekawe w niektórych skrajach Europy zachodniej nie stosuje się antybiotykoterapii a jedynie leczenie objawowe. Skuteczność tego podejścia terapeutycznego została potwierdzona badaniami naukowymi.

schemat ucha środkowego

Ucho środkowe jest jamą w której znajdują się kosteczki słuchowe (młoteczek, kowadełko i strzemiączko). Jest ona oddzielona od przewodu słuchowego błoną bębenkową. Połączona jest natomiast z jamą nosowo-gardłową za pomocą trąbki Eustachiusza. Przy stanie zapalnym często dochodzi do wypełnienia tej jamy płynem. W normalnych warunkach jest ona wypełniona powietrzem pod takim samym ciśnieniem jak na zewnątrz organizmu.

Odpowiednie podejście terapeutyczne pozwala zazwyczaj skutecznie i szybko wyleczyć tę dolegliwość. Należy jednak pamiętać, że w przypadku tej choroby do stanu zapalnego dochodzi w bezpośrednim sąsiedztwie mózgu. Powikłania nieleczonego lub nieadekwatnie leczonego zapalenia ucha mogą być bardzo poważne i zalicza się do nich m.in. zapalenie opon mózgowych czy zapalenie płuc. Choroba ta zazwyczaj mija samoistnie jednak w przypadku ludzi w podeszłym wieku, pacjentów z ograniczoną wydolnością układu immunologicznego lub z u niemowląt zalecane jest leczenie pod nadzorem lekarza.

fotografia błony bębenkowej przy zapaleniu ucha

Fotografia błony bębenkowej przy zapaleniu ucha

Specyficzną odmianą tej choroby, występującą często u dzieci, jest wysiękowa forma zapalenia ucha. W chorobie tej, na którą zapada około 20% dzieci, dochodzi do gromadzenia się płynu wewnątrz jamy ucha środkowego. Powoduje to zaburzenia słuchu. Wysiękowe zapalenie ucha najczęściej samoistnie ustępuje warto jednak zdawać sobie z niego sprawę i monitorować jego przebieg. Więcej o wysiękowym zapaleniu ucha przeczytasz tutaj >>> Wysiękowe zapalenie ucha.

W przypadku dzieci zapalenie ucha może być trudniejsze do zdiagnozowania, zwłaszcza gdy dziecko nie potrafi jeszcze jasno opisać objawów. Często zdarza się, że choroba mija samoistnie nawet bez wiedzy rodziców. Ocenia się, że w Europie ponad 3/4 dzieci w wieku do 5 lat przebyło zapalenie ucha. Należy pamiętać, że choroba ta może powodować groźne powikłania dlatego wskazany jest kontakt z lekarzem jeśli dziecko wykazuje objawy schorzenia.